جزوه · فصل ششم · جلسه ۶۶ · تنظیم زمان و چاپگر

📘 فصل ششم · جلسه ۶۶ تنظیم زمان و چاپگر

📅 تاریخ: یکشنبه، ۱ شهریور ۱۴۰۵ 👤 مدرس: محمد عابدینی 🐚 Zsh · 🐧 Debian (کالی) · 📦 Red Hat

این جلسه یکی از مباحث مهم در LPIC (بخش ۱۰۴ و ۱۰۶) است. دستورات زمان (date, hwclock, timedatectl) و مدیریت چاپگر (CUPS) حتماً سوال می‌آید.

🕐 قبل از شروع، یه مثال ساده:

فرض کن ساعت مچی داری که گاهی جلو یا عقب می‌افته. باید وقتش رو درست کنی. توی لینوکس هم همینطوره! سیستم‌ها هم زمان دارند (ساعت سخت‌افاری و سیستمی). توی این جلسه یاد می‌گیری چطور زمان رو تنظیم کنی، با سرورهای زمان هماهنگ کنی و حتی چاپگر رو راه‌اندازی کنی!

▍ زمان در لینوکس

در لینوکس، زمان بر اساس مبداء زمانی (Epoch) محاسبه می‌شود که ۱۹۷۰/۰۱/۰۱ است. این مبداء در تمام سیستم‌های یونیکس مشترک است.

                🔑 سه مفهوم اصلی زمان در لینوکس:
                منطقه زمانی (Timezone): تنظیمات مربوط به منطقه زمانی (مثل Asia/Tehran).
سرور زمان (Time Server): سرورهایی که زمان دقیق را از طریق شبکه ارائه می‌دهند.
پروتکل NTP (Network Time Protocol): پروتکل هماهنگ‌سازی زمان با سرورهای زمان.

            

نکته مهم: دستور time برای نمایش زمان نیست! این دستور برای اندازه‌گیری زمان اجرای یک برنامه استفاده می‌شود.

▍ نمایش زمان

• زمان سیستمی با `date`

date زمان جاری سیستم را نمایش می‌دهد.

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ date Sun Aug 24 14:30:45 +0330 2025

توضیح: زمان سیستم را با فرمت کامل نمایش می‌دهد.

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ date "+%Y-%m-%d %H:%M:%S" 2025-08-24 14:30:45

توضیح: نمایش زمان با فرمت سفارشی (سال-ماه-روز ساعت:دقیقه:ثانیه).

date زمان سیستمی را نشان می‌دهد، نه زمان سخت‌افاری.

• زمان سخت‌افاری با `hwclock`

hwclock زمان سخت‌افاری (RTC - Real Time Clock) را نمایش می‌دهد.

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ hwclock 2025-08-24 14:30:45.123456+0330

توضیح: زمان ذخیره‌شده روی مادربرد (باتری CMOS) را نمایش می‌دهد.

تفاوت date و hwclock:

date → زمان سیستمی (قابل تغییر توسط کاربر)
hwclock → زمان سخت‌افاری (ذخیره شده روی مادربرد)

▍ تنظیم زمان با `timedatectl`

timedatectl ابزار مدرن و جامع برای مدیریت زمان و منطقه زمانی در سیستم‌های با systemd است.

• نمایش وضعیت زمان

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ timedatectl Local time: Sun 2025-08-24 14:30:45 +0330 Universal time: Sun 2025-08-24 11:00:45 UTC RTC time: Sun 2025-08-24 14:30:45 Time zone: Asia/Tehran (+0330, +0330) System clock synchronized: yes NTP service: active RTC in local TZ: no

توضیح: این خروجی اطلاعات کاملی درباره زمان سیستم، منطقه زمانی و وضعیت NTP نشان می‌دهد.

• تغییر منطقه زمانی

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ sudo timedatectl set-timezone Asia/Tehran

توضیح: منطقه زمانی را به تهران تغییر می‌دهد.

برای دیدن لیست مناطق زمانی موجود، از دستور timedatectl list-timezones استفاده کنید.

• فعال‌سازی NTP

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ sudo timedatectl set-ntp true

توضیح: هماهنگ‌سازی خودکار زمان با سرورهای NTP را فعال می‌کند.

▍ مدیریت چاپگر با CUPS

CUPS (Common UNIX Printing System) سیستم مدیریت چاپ در لینوکس است. با استفاده از CUPS می‌توانید چاپگرها را شناسایی، پیکربندی و مدیریت کنید.

• نصب CUPS

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ sudo apt install cups

توضیح: نصب CUPS روی دبیان/کالی.

┌──(user㉿almalinux)-[~] └─$ sudo dnf install cups

توضیح: نصب CUPS روی رد هت (AlmaLinux).

• راه‌اندازی سرویس CUPS

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ sudo systemctl enable --now cups

توضیح: فعال‌سازی و راه‌اندازی سرویس CUPS.

• دسترسی به رابط وب CUPS

CUPS دارای یک رابط کاربری وب است که از طریق مرورگر قابل دسترسی است.

http://127.0.0.1:631/

توضیح: با وارد کردن این آدرس در مرورگر، می‌توانید چاپگرها را مدیریت کنید.

پورت پیش‌فرض CUPS: 631 (HTTP)

• دستورات مدیریت چاپ در خط فرمان

دستور	توضیح
`lpstat -p`	نمایش وضعیت چاپگرها
`lpstat -a`	نمایش همه چاپگرهای موجود
`lpadmin -p printer_name -E`	فعال‌سازی یک چاپگر
`lp -d printer_name file.txt`	چاپ یک فایل روی چاپگر مشخص
`cancel job_id`	لغو یک کار چاپ

دستورات مهم CUPS:

lpstat → مشاهده وضعیت چاپگرها
lp → ارسال فایل به چاپگر
cancel → لغو کار چاپ

▍ خلاصه دستورات

دستور	کاربرد
`date`	نمایش زمان سیستمی
`hwclock`	نمایش زمان سخت‌افاری
`timedatectl`	مدیریت زمان و منطقه زمانی
`timedatectl set-timezone Asia/Tehran`	تغییر منطقه زمانی به تهران
`timedatectl set-ntp true`	فعال‌سازی NTP
`lpstat -p`	وضعیت چاپگرها
`lp -d printer file.txt`	چاپ فایل
`http://127.0.0.1:631/`	رابط وب CUPS

                ✅ جمع‌بندی نهایی برای امتحان:
                مبداء زمان: ۱۹۷۰/۰۱/۰۱
date: نمایش زمان سیستمی
hwclock: نمایش زمان سخت‌افاری
timedatectl: مدیریت زمان (منطقه زمانی، NTP)
CUPS: سیستم مدیریت چاپ در لینوکس
پورت CUPS: 631
دستورات CUPS: lpstat, lp, cancel

            